Toespraak gehouden op 23 november 2007 door Mr. R.M.F.Oemar

Toespraak gehouden op 23 november 2007 door Mr. R.M.F.Oemar ter gelegenheid van de installatie van Mr. R.G.Rodrigues als Lid van het Hof van Justitie van Suriname:

Meneer De President van het Hof van Justitie
Heer Procureur Generaal bij het Hof van Justitie
Leden en plaatsvervangende leden van het Hof van Justitie, i.h.b. Mr. Rodrigues

Heer Minister van Justitie en Politie
Leden van de vereniging van Notarissen
Overige hoogwaardigheids bekleders
Collega’s en alle andere aanwezigen

De installatie van een rechtsgeleerde tot lid van het Hof van Justitie is geen alledaagse zaak. Vandaag zijn wij getuige van de installatie van
Mr. R.G.Rodrigues als lid van het Hof van Justitie, die vanaf vandaag recht mag spreken in naam van de Republiek Suriname.
Een eer welke niet voor een ieder is weggelegd, maar tegelijkertijd is een bijzondere taak en verplichting als rechter op hem gelegd omdat hij bijzondere kwalificaties bezit.

Ingevolge artikel 141 van onze Grondwet worden leden van de rechterlijke macht, met rechtspraak belast, voor het leven benoemd. Met deze bepaling wordt de onafhankelijkheid van de rechter gewaarborgd .

In het Internatinaal verdrag inzake Burgerrechten en Politiekerechten met name artikel 14, is het beginsel verankerd, dat een ieder recht heeft op een eerlijke behandeling van zijn zaak door een onafhankelijke en onpartijdige rechter. Dit recht, is een rechtstreeks en afdwingbaar individueel recht dat aan elke burger toekomt. Een soortgelijke bepaling is ook opgenomen in artikel 6 van het Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens en artikel 10 van de Grondwet en artikel 10 van de Universele Verklaring voor de Rechten van de Mens.

Bij het vaststellen van zijn burgerlijke rechten en verplichtingen of bij het bepalen van de gegrondheid van een tegen hem ingestelde vervolging heeft een ieder recht op een eerlijke en openbare behandeling van zijn zaak, binnen een redelijk termijn, door een onafhankelijk en onpartijdig gerecht dat bij Wet is ingesteld.

De beroepseer van de rechter is dat hij onafhankelijk en objectief dient te zijn. De rechter dient onvooringenomen tegenover het onderwerp van een geschil en tegenover de partijen van het geschil te staan en zich bij zijn oordeelsvorming niet te laten leiden door persoonlijke belangen of voorkeuren. De rechter dient ook de schijn van partijdigheid te vermijden. “Justice must not only be done, it must also be seen to be done”
De wetgever stelt de spelregels vast, het overheidsbestuur en de burger spelen het spel en de rechter controleert of zij zich aan de regels houden.

Onafhankelijkheid vereist, dat een rechter los staat van de spelers en dus onafhankelijk is van het overheidsbestuur.
Zijn oordeelsvorming is onafhankelijk zonder enige ongepaste beinvloeding van de zijde van de procespartijen of het overheidsapparaat en zonder dat zijn oordeel is onderworpen aan een andere autoriteit, behalve de democratisch tot stand gekomen Wet en zijn eigen geweten en gevoel voor rechtvaardigheid, voorzover de wet hiervoor de ruimte laat. Bijv. In criminalibus het wettig en overtuigend bewijs.

De onafhankelijkheid moet gekoesterd worden, in de eerste plaats door de rechter zelf. Onbevangen en scherp moet hij luisteren naar de standpunten van partijen. Hij moet de persoonlijke moed hebben steeds volgens het recht te beslissen, zelfs als dat niet prettig valt bij het publiek.

Deze onafhankelijkheid en onpartijdigheid ligt heden ten dage bloot aan diverse kritiek als gevolg van de toegenomen mondigheid van de justitiabele en toegenomen kritische houding ten opzichte van autoriteiten en de veranderde rol van de rechter, die vaker gedwongen is door het gebruik van open normen meer rechtsvormende beslissingen te nemen. Wij denken dan o.a. aan het deformalisatiebeginsel en de ontwikkelingen in het strafrecht m.b.t. vormfouten enz.

Daarom is het van belang, dat alle bij de rechtspleging betrokken actoren erop toezien, dat deze beroepseer van de rechter te allen tijde gewaarborgd blijft. Wij moeten oog blijven houden voor de positie die de rechter in het staatsbestel inneemt als een der stevige pijlers van de democratie.
Het evenwicht tussen de machten dat kenmerkend is voor de democratie kan alleen in stand blijven als iedere macht haar plaats kent.

Een van de manieren waarop dit evenwicht verstoord kan raken is de externe beinvloeding middels het uiten van kritiek of het doen van uitlatingen. Hierbij moet gedacht worden aan openbaar kritiek of uitlatingen van o.a.bewindslieden omtrent lopende of nog aan te vangen rechtsprocessen.
De Jurisprudentie van Internationale gerechtshoven leert ons, dat uitlatingen die geschikt zijn om het publiek aan te moedigen om iemand schuldig te achten of om de rechter ten nadele van de verdachte te beinvloeden, in strijd worden geacht met de beschermde rechtspositie van verdachten en de onschuldpresumptie en derhalve als schending van een van de meest fundamentele rechten van de mens zoals vermeld, worden aangemerkt.

Aldus hebben ook advocaten als beschermers van het recht een extra bijzondere taak. Immers, aantasting van de onafhankelijkheid ondermijnt de democratie. Geen democratie zonder evenwicht tussen de staatsmachten.

Geachte aanwezigen,

Onafhankelijk en toch volgzaam (aan de wet) , dat zijn twee wezenlijke eigenschappen van een goed rechter. Met de aanvaarding van dit ambt door Mr. Rodriques, mogen wij gerust stellen, dat Suriname een capabele rechter rijker is.

Eens advocaat, toen notaris en thans rechter. Drie verscheidene beroepen met eigen charme en kwalificaties.Voor de rechtszoekenden een zeer prettige gedachte, dat een rechter erbij is gekomen met een grote bagage aan rechtskennis, in het bijzonder notariele kennis. Een persoon van wie bekend is, dat hij de opvatting huldigt dat een rechter tevens een vredesstichter dient te zijn. Zie daar de o zo noodzakelijke versterking met zijn intrede in het belang van de rechtszoekende. Een opvatting die de Surinaamse Orde van Advocaten zeker onderschrijft.

Mr Rodrigues,

Het rechtsgebeuren is U niet onbekend. Immers, U was eerder plaatsvervangend rechter. In die hoedanigheid heeft U in ruime mate reeds Uw krachten gegeven en de rechtsstaat ondersteund. Ook bent U bekend met de vele perikelen binnen het rechtsgebeuren.
Wij mogen U met gepaste ironie geruststellen: er is niet veel veranderd:
Een kleine greep:

-de rechtelijke macht is nog steeds onderbezet. De RAIO opleiding zal enigzins de druk op de ketel verlichten, maar er zal een tekort aan rechters blijven bestaan zo ook de werkdruk;
-De bezoldiging van rechters is nog niet wat het wezen moet en lijkt geen prioriteit te zijn van de Staat. De rechtspositie van de rechter is nog steeds niet adequaat geregeld. Wij kunnen ons niet voorstellen dat anno 2007 aan de vooravond van 2008 de wetgeving op dit stuk stokt.
In dit verband wordt de vinger ook gewezen naar De Nationale Assemblee.
- De wachttijd voor de verstrekking van vonnissen is nog steeds te lang. Wachttijden van zes tot twaalf maanden, zelf m.b.t. kortgeding vonnissen bestaan nog steeds. Het fifo systeem wordt nog steeds niet gevolgd;
- Te lange rolzittingen door de toename van zaken en het niet toepassen van tijdmanagement.
- Te lange duur van processen door trage conclusie wisselingen en lange uitstellen door rechters verleend;
- Een eigen Paleis van Justitie zal voorlopig een droom blijven.
De ingebruikname van het Kantongerechtsgebouw te Combe is een feit, maar is evident te klein voor de rechtspleging;
- De slechte bejegening van Advocaten heeft reeds zijn toppunt bereikt. Hen is het verbod opgelegd om eten en drank te consumeren in het kantongebouw, ook niet op de advocaten kamer en de kantine mogen zij niet eens betreden. De advocaat, die urenlang wachtende is op de behandeling van zijn zaak heeft geen keus dan langs de straat voolangs het gebouw zijn honger te stillen of dorst te lessen. Ziedaar, het lot van een autoriteit!
Ondanks schriftelijk beklag van de Orde, is niet eens gebleken van pogingen om de wanbehandeling van advocaten weg te werken

De S.O.v.A. is u zeer erkentelijk en dankbaar, dat u ondanks de wetenschap van vele tekortkomingen binnen het rechtsgebeuren het besluit hebt genomen om het Hof van Justitie te versterken en ook Uw kennis en kunde verder wil inzetten voor de rechtspraak en de rechtsstaat. Voorwaar een nobele daad. Ongetwijfeld hebben Uw echtgenote en ook Uw overige gezinsleden zich kunnen scharen achter Uw besluit. De Orde wenst daarom ook haar en Uw kinderen dank te zeggen voor de ondersteuning, die zij geven ter glorie van de rechtspraak en ter bevrediging van de naar recht zoekende burgers. De Surinaamse Orde van Advocaten feliciteert U en Uw familie met Uw benoeming en installatie en zegt U alle medewerking en een vruchtbare samenwerking toe in de uitoefening van deze edele taak.
De S.O.v.A bedankt U allen voor Uw aandacht in deze.
Paramaribo, 23 november 2007.